وبسایت شخصی سرور دانش

معاون دوم ریاست جمهوری اسلامی افغانستان

بیانیه استاد سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور در مراسم معرفی لعل الدین آریوبی رئیس اداره ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا

(کابل- وزارت کار و امور اجتماعی- ۸ عقرب ۱۳۹۷)
……………….
﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
برادر گرامی آقای زکی وزیر محترم کار و امور اجتماعی، برادر گرامی آقای لعل الدین آریوبی رئیس اداره ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا، معینان و نمایندگان وزارت ها، رؤسا و منسوبین وزارت کار و امور اجتماعی و اداره ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا، اتحادیه های افراد دارای معلولیت و بازماندگان شهدا، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
در ابتدا تقرر برادر عزیز آقای لعل الدین آریوبی را به عنوان رئیس اداره ملی مستقل و جدید التأسیس حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا به ایشان و همه منسوبین این اداره تبریک می گویم و در انجام این وظیفه مهم و خطیر ملی توفیقات مزید ایشان را خواستارم.
همه شما به خوبی می دانید که در جامعه بشری گروه هایی هستند که به طور ویژه نیاز به حمایت دولت و جامعه دارند. خوشبختانه این گروه ها در ماده ۵۳ قانون اساسی ما در قالب پنج گروه به خوبی شناسایی شده و دولت مکلف ساخته شده که برای کمک و حمایت از آنان تدابیر خاص اتخاذ نماید. این گروه ها عبارتند از: معلولین و معیوبین، بازماندگان شهدا و مفقودین، کهن سالان، زنان بی سرپرست و ایتام بی بضاعت.
در ماده ۵۳ آمده است:
«دولت به منظور تنظیم خدمات طبی و مساعدت مالی برای بازماندگان شهدأ و مفقودین و برای باز توانی معلولین و معیوبین و سهم‌گیری فعال آنان در جامعه،‌ مطابق به احکام قانون، تدابیر لازم اتخاذ می‌نماید. دولت حقوق متقاعدین را تضمین نموده، برای کهن‌سالان، زنان بی‌سرپرست، معیوبین و معلولین و ایتام بی‌بضاعت مطابق به احکام قانون کمک لازم به عمل می‌آورد».
این گروه ها دارای خصوصیاتی هستند که معمولا به خاطر رویدادهای جنگ و خشونت و یا حوادث طبیعی و غیر طبیعی دچار مشکلات و نارسایی ها و یا ناتوانی های جسمی یا روانی شده اند و از این جهت در عرصه های اجتماعی و اقتصادی با مشکل مواجه می شوند.
در این میان بازماندگان شهدا گروهی هستند که باید از هر جهت مورد عنایت، احترام و توجه جامعه قرار گیرند. شهدای ما در واقع قهرمانانی بودند و هستند که برای دفاع از استقلال کشور در مقابل خارجی های متجاوز و مزدوران داخلی آنان مبارزه کردن و در راه حفظ جان و نوامیس و عزت مردم، جان خود را فدا کردند. این وظیفه دولت و ملت است که از عزت و حرمت و جایگاه رفیع آنان پاسداری کنند و برای ورثه وبازماندگان آنان حقوق و امتیازات خاصی را در نظر بگیرند.

این گروه ها امروزه در همه جوامع مخصوصا در افغانستان یک رقم درشتی را نشان می دهند. مخصوصا معلولین انسان های شریفی هستند که بخش قابل توجهی از جامعه را تشکیل می دهند و از هر جهت شایسته حمایت بی دریغ و همه جانبه دولت و مردم هستند و باید بدون هیچ گونه تبعیضی و به سهولت بتوانند به حقوق شهروندی خود دست پیدا کنند.
طبق برخی از آمارهای جهانی، ده تا پانزده در صد افراد هر جامعه معلولین هستند. در یک گزارش دیگر گفته شده که بیش از ۶۰۰ میلیون نفر در سراسر دنیا معلول هستند. گفته شده در ایران حدود ۱۱ میلیون نفر معلول هستند. در افغانستان طبق آمارهای سال های پیش ۲٫۷ در صد نفوس افغانستان معلول هستند که متأسفانه معلولیت اکثر آنان ناشی از رویدادهای جنگ و خشونت است.
در کنفرانس جهانی توسعه که در سال ۱۹۹۵ با حضور سران دولت ها در دانمارک برگزار شد، در اعلامیه پایانی آن گفته شد که: «معلولین یکی از بزرگترین اقلیت ها یعنی یک دهم جمعیت جهان را تشکیل می دهند. اینان در بیشتر موارد از روی ناچاری به فقر، بی کاری و انزوای اجتماعی تن در داده انند و در تمامی کشورها افراد مسن تر ممکن است از آسیب پذیری به خصوص در برابر طرد شدن و فقر در رنج باشنند. بنا بر این ما رؤسای دولت ها تعهد می کنیم محیط قانونی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ای را فراهم آوریم که دسترسی به توسعه اجتماعی را میسر سازد».
با توجه به این رقم درشت جمعیت معلولین در جهان، دنیا در سال های اخیر توجه خاصی به چالش های مربوط به این گروه کرده است. سوم دسمبر هر سال روز جهانی افراد دارای معلولیت نام گذاری شده تا توجه بیشتر مردمان کشورها به این موضوع جلب شود و همچنین کنوانسیون مهم حقوق افراد دارای معلولیت در ۱۳ مارچ ۲۰۰۶ توسط مجمع عمومی ملل متحد به تصویب رسید که از جمله کنوانسیون های بسیار مهم بین المللی و مورد توجه همه کشورها و سازمان ها است و حتی در روز نخست با پذیرش ۸۴ کشور مواجه شد که یک ریکارد بی نظیر و بی سابقه در تاریخ تصویب کنوانسیون ها به شمار می رود.
در کشور ما خوشبختانه علاوه بر قانون اساسی و قانون حقوق و امتیازات معلولین و قانون حقوق و امتیازات بازماندگان شهدا و مفقودین که در سال ۱۳۸۹ به تصویب رسید و هر دو از نگاه محتوا قوانین خوبی هستند، افغانستان از سال ۱۳۹۰ خورشیدی به کنوانسیون افراد دارای معلولیت نیز ملحق شده و این کنوانسیون در شماره ۱۰۵۲ جریده رسمی مؤرخ ۲۵ جوزای ۱۳۹۰ به نشر رسیده است.
این کنوانسیون دارای ویژگی های خاصی است و از آن جمله این که در مورد افراد دارای معلولیت یک نگرش انسانی و کرامت محور را مطرح کرده است و همچنین از جامعیت و واقع نگری برخوردار است و اهتمام خاصی به کودکان و زنان به عنوان گروه های آسیب پذیر ورزیده و همچنین انعطاف پذیری و انطباق پذیری با مقررات ملی کشور ها را نیز در نظر گرفته است.
مطابق این کنوانسیون افراد دارای معلولیت مانند سایر شهروندان از تمام حقوق اساسی خود به طور برابر و بدون تبعیض برخوردار هستند. برخی از مهم ترین حقوقی را که در این کنوانسیون مطرح شده، فهرست وار یادآوری می کنم:
برابری و عدم تبعیض در ماده ۵، حق حیات در ماده ۱۰، آزادی و امنیت شخصی در ماده ۱۴، ممنوعیت شکنجه و رفتار غیر انسانی در مواد ۱۵ و ۱۶، آزادی بیان و عقیده در ماده ۲۱، احترام به حریم شخصی، منزل و خانواده در مواد ۲۲ و ۲۳، استقلال زندگی و ورود به جامعه در ماده ۱۹، آموزش در ماده ۲۴، مشارکت در زندگی اجتماعی وسیاسی در ماده ۲۹، امکان دسترسی به امکانات جامعه در مواد ۹ و ۱۲، حق صحت توان بخشی در مواد ۲۵ و ۲۶، حق اشتغال در ماده ۲۷، حق تأمین اجتماعی در ماده ۲۸ و مشارکت در زندگی فرهنگی، ورزشی و تفریحی در ماده ۳۰٫
اما با همه این تلاش های بین المللی باید گفت که هنوز هم کاستی های زیادی در سطح جهانی وجود دارد که باعث محرومیت معلولین از حقوق اساسی شان شده است از آن جمله: نبود احصائیه دقیق، فقدان قوانین و مقررات مناسب، کمبود امکانات و بودجه ملی حکومت ها، کوتاهی دستگاه های اجرایی و نظارتی و از همه مهم تر فقدان درک و آگاهی عامه نسبت به حقوق معلولین و مسئولیت های جامعه در برابر آنان.
در افغانستان نیز متأسفانه علی رغم کوشش ها و تلاش هایی که صورت گرفته، گزارش ها در مورد معلولین چندان رضایت بخش نیست. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در گزارش دو سال پیش وضعیت را بسیار نگران کننده توصیف کرد. طبق این گزارش ۲.۷ میلیون نفوس افغانستان را اشخاص دارای معلولیت تشکیل می‌دهند و در هر پنج خانواده یک نفر آن دچار معلولیت است. از این میان، ۸۴۰ هزار اشخاص دارای معلولیت شدید اند و بیش از ۱۱۰ هزار آنان به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از اثر جنگ‌های سه دهه دچار معلولیت شده اند. حدود ۴۰۰ هزارنفر افراد دچار مشکلات بینایی و ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار دیگر به معلولیت ناشنوایی مبتلا می‌باشند.
از جملۀ مجموع افراد دارای معلولیت، بیش از ۱۱۰ هزار آنان مطابق قانون حقوق و امتیازات اشخاص دارای معلولیت، از امتیاز مادی با درنظرداشت فیصدی معلولیت شان در افغانستان برخوردار اند. بر اساس این گزارش، جنگ، ناامنی و عدم ارایه خدمات صحی، اجتماعی و مراعات‌نشدن دستورات ایمنی، باعث ایجاد معلولیت‌ها در افغانستان شده است و اطفال هنوز هم در این کشور قربانی پولیو می‌شوند.
به باور کمیسیون حقوق بشر، افراد دچار معلولیت بینایی از دسترسی‌نداشتن به حق تعلیم در سراسر افغانستان رنج می‌برند و برای رسیدگی به وضعیت افراد دارای معلولیت ذهنی، هیچ‌گونه برنامه حمایتی و بازتوانی وجود ندارد. این کمیسیون با نگرانی می‌گوید، افراد دارای معلولیت ذهنی به دلیل باورهای نادرست رایج در بین شهروندان افغان، به شکل بدی زندگی می‌کنند، طوری که حتی برخی والدین به منظور جلوگیری از خرابکاری، دست و پای شان را به زنجنیر می‌بندند. این گزارش می‌افزاید که گاهی اوقات افراد دارای معلولیت ذهنی از سوی خانواده‌ها بی‌سرنوشت در جامعه رها می‌شوند.
من امروز از وزارت کار و امور اجتماعی، از وزیر صاحب زکی و از وزرای قبلی خانم اوریاخیل و خانم افضلی تشکر می کنم که در طول سالیان اخیر، در حد توان و امکانات خود، تلاش های زیادی انجام دادند تا نسبت به وضعیت بازماندگان شهدا و افراد دارای معلولیت بهبود به وجود آید. امروز جای بسیار خرسندی است که حکومت افغانستان یک گام مهم دیگری نیز برداشته است و آن عبارت است از: ایجاد یک اداره مستقل به نام اداره ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا. این تصمیم با الهام از کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت صورت گرفته است. زیرا در ماده ۳۳ این کنوانسیون گفته شده است که دولت ها مکلفند جهت ترویج، حمایت و نظارت بر اجرای حقوق معلولین، یک نظام خاص کنترل و نظارت دایمی مبنی بر تعیین یک یا چند مرجع ملی و یک یا چند میکانیزم مستقل را در سطح ملی ایجاد کنند.
اداره جدید حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا مکلف است که در مرحله نخست، اصلاحات لازم را در اداره و سازوکارهای اداری خود ایجاد نماید تا هم از فساد و سوء استفاده های موجود جلوگیری شود و هم با استفاده از تکنالوژی و بیومتریک و دیتابیس جامع، خدمات به موقع و مؤثر ارائه گردد. جای خرسندی است که آقای آریوبی قبلا نیز در این اداره تجربیات موفقی داشته اند. امیدوارم با استفاده از آن تجربیات اصلاحات لازم را به اجرا بگذارند.
در سال های گذشته گزارش های رسمی وزارت کار و امور اجتماعی، حاکی از این بود که بیش از ۵۰ هزار کارت های جعلی و خیالی معلولین توزیع شده و عده ای به نام معلول اختلاس و سوء استفاده می کنند. این واقعا زشت ترین جنایت و نابخشوده ترین خیانت و بدترین سرقتی است که از حق شریف ترین و در عین حال ناتوان ترین افراد جامعه صورت می گیرد. اولین مکلفیت اداره جدید این است که از این سرقت ها و خیانت ها جلوگیری کند.
همچنین در مورد رسیدگی به حقوق و امتیازات ورثه شهدا و افراد دارای معلولیت هنوز هم در قوانین و طرزالعمل ها و پروسیجرهای خود کاستی های زیادی داریم که اداره جدید مکلف است در مطابقت با کنوانسیون ملل متحد، اسناد تقنینی مربوطه را اصلاح و تعدیل کند.
به امید موفقیت بیشتر اداره جدید ملی حمایت از افراد دارای معلولیت و ورثه شهدا و با تبریک مجدد برای برادر ما آقای آریوبی.
تشکر از توجه شما.
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *