وبسایت شخصی سرور دانش

معاون دوم ریاست جمهوری اسلامی افغانستان

بیانیۀ استاد سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور در محفل افتتاح صندوق حمایت از خبرنگاران

(کابل، ارگ ریاست جمهوری، ۲۴ میزان ۱۳۹۷)

﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
جلالت‌مآب رئیس جمهوری اسلامی افغانستان، اعضای محترم کابینه، اعضای کمیتۀ مصونیت مشترک حکومت و رسانه‌ها، رئیس و اعضای فدراسیون خبرنگاران، رئیس و اعضای صندوق حمایت از خبرنگاران، مسئولین و نمایندگان رسانه‌ها، نمایندگان سکتور خصوصی، سخنگویان نهادهای دولتی، مهمانان گرامی، خانم‌ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

در ابتدا از جناب شما جلالت‌مآب رئیس جمهور تشکر می‌کنم که با همۀ مصروفیت‌ها، فرصت دادید که امروز در ارگ ریاست جمهوری در حضور شما گردهم بیاییم و در بارۀ نقش ارزندۀ رسانه‌ها و آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات سخن بگوییم و از نحوه همکاری حکومت با رسانه‌ها و ژورنالیستان برای تأمین مصونیت و امنیت آنان و رسیدگی به مشکلات رسانه‌ای و تقویۀ صندوق حمایوی از خبرنگاران گزارش بدهیم.

حضار گرامی!
همان‌طور که چند روز پیش در روز جهانی دسترسی به اطلاعات گفتم، مواد مربوط به آزادی بیان در قانون اساسی از مواد طلایی این قانون است. مخصوصاً ماده ۳۴ که به طور مشخص در بارۀ آزادی بیان و با بیان رسا و زیبا گفته است:

«آزادی بیان از تعرض مصون است. هر افغان حق دارد فکر خود را به وسیلۀ گفتار، نوشته، تصویر و یا وسایل دیگر، با رعایت احکام مندرج این قانون اساسی اظهار نماید. هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع و نشر مطالب، بدون ارائۀ قبلی آن به مقامات دولتی، بپردازد».

از همه مهم‌تر ماده ۵۰ قانون اساسی است. در این ماده برای اولین بار در تاریخ تقنینی کشور، حق دسترسی به اطلاعات به عنوان بخشی از حق آزادی بیان به رسمیت شناخته شده و در این ماده به طور صریح و روشن چنین درج گردیده است:

«اتباع افغانستان حق دسترسی به اطلاعات از ادارات دولتی را در حدود احکام قانون دارا می‌باشند. این حق جز صدمه به حقوق دیگران و امنیت عامه، حدودی ندارد».

در مطابقت با احکام رسا و صریح قانون اساسی در طول ۱۷ سال اخیر در این رابطه دستاوردهای ارزنده و قابل قدری داشته‌ایم و اگر منصفانه قضاوت کنیم، باید بگوییم که موقف حکومت افغانستان هم در رابطه با آزادی بیان، در حد بسیار زیادی قابل ستایش است. حکومت در این سال‌ها نه تنها در مقابل آزادی بیان مانع ایجاد نکرده، بلکه همواره تلاش داشته که از آزادی بیان حمایت نماید و در هر تحول سیاسی آن را خط سرخ خود اعلام کند.

جلالت‌مآب رئیس جمهور!
رسانه‌ها و رسانه‌گران ما در کنار برجستگی‌ها و برازندگی‌های دیگر، از دو خصوصیت عمده و امیدوار کننده‌ای برخوردار هستند: یکی این که رسانه‌گران کنونی ما همگی و یا اکثریت قاطع آنان نسل پرانرژی و پرتحرک جوان هستند. دوم این که باز هم همگی یا اکثریت قاطع آنان نسل دانشگاهی و تحصیل‌کرده و اهل قلم و اندیشه هستند.

رسانه‌گران با این دو خصوصیت می‌توانند در روند ملت‌سازی و تحکیم پایه‌های وحدت ملی در کشور نقش بسیار سازنده‌ای ایفا کنند و به همین جهت رسانه‌های ما باید ملی بیندیشند و نه قومی و سمتی و زبانی؛ و از سوی دیگر در قبال منافع ملی و تهدیدات امنیت ملی افغانستان باید بیدار و وفادار باشند. آموزش مردم و نسل جوان و آگاهی‌دادن در عرصه‌های مختلف، مخصوصاً در تأمین نظم و عدالت و حاکمیت قانون و حقوق شهروندی و مسئولیت‌های شهروندی، از مسئولیت‌های دیگر رسانه‌ها است. رسانه‌ها در حقیقت باید رهبران آیندۀ کشور را تربیه کنند و نسلی را آموزش دهند که مدیریت کشور را به عهده بگیرند.

به همین جهت ما در حکومت از برخورد انتقادی رسانه‌ها استقبال می کنیم. چون ایفای نقش نظارتی رسانه بدون نقد حکومت امکان‌پذیر نیست؛ مخصوصاً نقدهای سالم و منصفانه و ژورنالیزم تحقیقی و حرفه‌ای که برای حکومت بسیار راه‌گشا است. اما تنها انتظاری که از رسانه‌ها داریم این است که حقایق و واقعیت‌های کشور را آن‌گونه که هست، بیان کنند و دستاوردهای حکومت در زمینۀ پیشرفت‌ها، اصلاحات و توسعه را نیز آن‌گونه که واقعیت دارد، گزارش دهند و همچنین کوشش کنند که در دام بازی‌های سیاسی گرفتار نشوند و به عنوان اپوزیسیون سیاسی برخورد نکنند و کاری نکنند که مستقیم یا غیر مستقیم، منافع ملی، ثبات سیاسی و وحدت ملی ما آسیب ببیند.

جلالت‌مآب رئیس جمهور!
از تأسیس کمیته مشترک حکومت و رسانه‌ها نزدیک به دو سال سپری می‌شود و ما مطابق طرزالعمل تصویب شده، کار خود را با جدیت دنبال کرده‌ایم و تا دیروز بیست و دومین جلسۀ ماهانۀ خود را برگزار کردیم. لازم می‌بینم که کارکردها و دستاوردهای کمیتۀ مشترک مصونیت و امنیت ژورنالیستان را به طور بسیار فشرده و فهرست وار به اطلاع شما برسانم:

۱. نفس تشکیل کمیتۀ مشترک برای مصونیت رسانه‌ها و سپردن مدیریت آن به یک مقام عالی و رسمی کشور یعنی معاونت دوم ریاست جمهوری، یک امر کم‌سابقه نه تنها در افغانستان بلکه در جهان به شمار می‌رود و به معنای اهمیت‌دادن به رسانه‌ها و مشکلات آنها در عالی ترین سطح حکومت به شمار می رود. به اعتراف نهاد خبرنگاران بدون مرز، چنین کمیته‌ای در چنین سطحی در هیچ کشوری وجود ندارد.

۲. با تشکیل این کمیته، روحیۀ عالی تفاهم و همکاری صادقانه در یک فضای بسیار صمیمی بین نهادهای امنیتی و اطلاع‌رسانی حکومت و رسانه‌ها و ژورنالیستان به وجود آمده و هماهنگی لازم بین رسانه‌ها، ژورنالیستان و نهادهای رسانه‌ای و نهادهای امنیتی کشور فراهم شده است که این مهم در قالب کمیتۀ مشترک در مرکز و ایجاد کمیته‌های ولایتی در هر ولایت به ریاست معاون والی و ترکیب ادارات مربوطه و نمایندگان انتخابی رسانه‌های فعال ولایت صورت گرفته است و برای تأمین امنیت خبرنگاران در حالات تهدید بلند، طرح خانۀ امن در برخی از ولایات و یا زون‌ها را نیز روی دست گرفته‌ایم که در صورت لزوم به اجرا گذاشته خواهد شد.

۳. رسیدگی به قضایای خشونت علیه خبرنگاران، به خصوص در مواردی که شکایت ها بررسی نشده و قضایا از مدت ۱۵ سال به این طرف مسکوت و ملتوی گذاشته شده بودند، از دستاوردهای مهم و قابل ستایش این کمیته است. این قضایا از طرف کمیته، دسته بندی و پیگیری شد و توسط نهادهای مربوطۀ عدلی و قضایی مورد بررسی و رسیدگی قرار گرفت؛ به گونه‌ای که فعلاً هیچ قضیۀ بررسی‌ناشده نداریم و بررسی همۀ قضایای گذشته خاتمه یافته است و این یک پیشرفت و دستاورد مهم در جهت حل مشکلات رسانه‌ها به شمار می‌رود که لازم می‌بینم در این جلسه از همکاران خود در لوی‌سارنوالی و وزارت امور داخله و امنیت ملی تشکر کنم.

۴. اکنون بررسی عاجل تمام رویدادهای جاری مربوطه، به صورت هفته‌وار و ماهانه صورت می‌گیرد و در مورد تهدیدات علیه رسانه‌ها و خبرنگاران از جانب دولت به ژورنالیستان و رسانه‌ها به صورت منظم و فوری اطلاع رسانی می‌شود که در موارد متعددی از خطرات بالقوه علیه آنان جلوگیری به عمل آمده است.

۵. این کمیته با کمک کمیتۀ قوانین کابینه در مورد اسناد تقنینی مربوط به فعالیت‌های رسانه‌ها، مثل قانون دسترسی به اطلاعات، مقررۀ طرز فعالیت و تأسیس رسانه‌های همگانی خصوصی و سایر اسناد نیز سهم فعال گرفته است و برای برخی از حالات مثل نشرات زنده از صحنه‌های تروریستی و جنگ نیز رهنمودهای جامع و دقیق تهیه کرده و به تصویب رسانده است و اخیراً طرزالعمل فعالیت خود کمیتۀ مشترک نیز بازنگری شده و به خاطر درک اهمیت کار این کمیته و تضمین تداوم آن، تبدیل این طرزالعمل به یک مقرره پیشنهاد شده است تا این کمیته، رسمیت قانونی پیدا کند و با تغییر حکومت یا جابجایی افراد لغو یا منحل نشود.

۶. یکی از فعالیت های این کمیته بررسی مجدد اساسنامۀ صندوق حمایت از خبرنگاران و بررسی فعالیت‌های گذشته این صندوق و آمادگی برای احیای مجدد آن با اساسنامۀ جدید و مسئولین جدید است که امروز این مجلس در حضور شما به همین هدف برگزار شده است و امیدواریم با حمایت جدی و همه جانبۀ شما و سایر اراکین دولتی و تجار ملی ما این صندوق از یک صندوقی که تا کنون خالی بوده، به یک صندوق پر تبدیل شود و بتواند در حالات خاص به خبرنگاران و خانواده‌های آنان کمک کند.

در این رابطه از رئیس صندوق حمایت از خبرنگاران جناب وردک صاحب صمیمانه تشکر می‌کنم که برای احیا و تقویت و توسعۀ صندوق، با کمال دلسوزی و اخلاصمندی با ما و با دوستان ژورنالیست‌شان همکاری کردند و در حقیقت امروز افتتاح صندوق نیست؛ صندوق از چند سال پیش تأسیس شده و ما امروز تنها با حمایت رئیس جمهور این صندوق را از نو احیا و تقویت می‌کنیم. از همه کسانی که تا کنون در این صندوق زحمت کشیده‌اند، سپاسگذاری می کنم.

من در این جا لازم می بینم در حضور شما از یکایک اعضای کمیتۀ مشترک، اعم از اعضای دولتی و اعضای معرفی شده از جانب فدراسیون خبرنگاران تشکر کنم. این کار کمیتۀ مشترک و فداکاری‌های خبرنگاران و حمایت‌های دایمی شما از آزادی بیان و از فعالیت رسانه‌های آزاد باعث شد که جایگاه کشور ما در درجه‌بندی جهانی آزادی بیان در سال گذشته ارتقا یابد و نسبت به همه کشورهای منطقه از بهترین جایگاه برخوردار شود.

جلالت‌مآب رئیس جمهور!
با اغتنام از فرصت و به مناسبت این محفل دوستانه با خبرنگاران و رسانه ها لازم می‌بینم از یک موضوع مهم دیگر نیز یاد کنم؛ موضوع دسترسی به اطلاعات و قانون جدیدی که با فرمان تقنینی شما به توشیح رسید و نافذ گردید. اول از جناب آقای افضلی و همکاران ایشان در کمیسیون نظارت بر دسترسی به اطلاعات که در طول چهار سال گذشته در این کمیسیون به صورت رضاکارانه کار کردند و در بازنگری و آماده کردن قانون جدید نیز سهم فعال داشتند تشکر می‌کنم و همچنین از جانب خود و از طرف همۀ خبرنگاران و جامعۀ رسانه‌ای کشور، از جناب شما که از تصویب این قانون در کابینه، بی دریغ حمایت کردید، سپاسگذاری می‌کنم.

در اهمیت این قانون برای یک نظام دموکراتیک و پاسخگو جای هیچ تردیدی نیست. بدون حق دسترسی به اطلاعات، آزادی بیان هرگز نمی‌تواند به صورت واقعی و به صورت کامل رعایت و عملی شود. آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات دو عنصر مکمل همدیگر و یا لازم و ملزوم همدیگر هستند. اگر انسان نتواند به اطلاعات دسترسی پیدا کند، نمی‌تواند به صورت واقعی از آزادی بیان برخوردار شود. همچنین باید گفت که دسترسی به اطلاعات سنگ تهداب دموکراسی است. اگر حکومت اطلاعات لازم و مفید را در اختیار شهروندان خود قرار ندهد، نمی‌تواند خود را ممثل اراده مردم و یا پاسخگو در برابر مردم تلقی کند. بر همین اساس می‌توان گفت که حق دسترسی به اطلاعات و حضور رسانه‌های آزاد نوعی از اعمال ارادۀ مردم و نظارت مردم بر عملکرد حکومت و نقد اعمال کارگزاران اداره عامه است.

همچنین امروز یکی از چالش های جامعه ما فساد اداری است. دسترسی به اطلاعات یکی از مهمترین راه‌های پیش‌گیری و مبارزه با فساد است. اگر اداره مکلفیت نداشته باشد که اطلاعات لازم را در اختیار مردم قرار دهد، به آسانی می‌تواند اعمال فسادزای خود را کتمان و پنهان کرده و از چنگ عدالت فرار کند.

در ارزیابی‌ای که جدیداً صورت گرفته و گزارش آن در سایت ها نشر شده، قانون جدید دسترسی به اطلاعات در سطح جهان مقام بهترین قانون دسترسی به اطلاعات را به دست آورده است. اما باید گفت یکی از محورهای اساسی و کاملاً جدید در این قانون، تشکیل یک کمیسیون خاص پنج‌نفرۀ جدید مستقل از حکومت با تشکیل و بودجه مستقل و به نام «کمیسیون دسترسی به اطلاعات» است که اعضای آن از طریق کمیتۀ گزینش شناسایی شده و به رئیس جمهور جهت منظوری معرفی می‌گردد. ریاست کمیتۀ گزینش و سکرتریت آن را وزارت محترم اطلاعات و فرهنگ به عهده دارد. من از وزیر محترم اطلاعات و فرهنگ جداً می‌خواهم که کار کمیتۀ گزینش را سرعت بدهند تا هر چه زودتر این کمیسیون تأسیس شود. با تأسیس این کمیسیون ما وارد مرحلۀ تطبیق عملی احکام این قانون خواهیم شد.

جلالت مآب رئیس جمهور!
آخرین موضوع مسأله انتخابات است. ما دیروز در جلسۀ کمیته مشترک، انتخابات ۲۸ میزان را مورد بحث قرار دادیم. خوشبختانه همۀ دوستان ما از جانب رسانه‌ها اعلام آمادگی کردند که از آنجا که انتخابات یک مسألۀ بزرگ و مهم ملی است، همۀ رسانه‌ها و خبرنگاران در بهتر برگزار شدن آن و در بسیج و تشویق مردم برای حضور در انتخابات به عنوان روز جشن ملی افغانستان از هیچ نوع همکاری دریغ نورزند و تصمیم بر این شد که در یک جلسۀ بزرگ به میزبانی وزارت فرهنگ و اطلاعات، با همۀ رسانه‌ها و مسئولان رسانه‌ای هماهنگی‌های لازم صورت گیرد و همچنین در مرکز رسانه‌های حکومت، یک مرکز فعال هماهنگی خبری و اطلاع‌رسانی به مدت سه روز مستقر شود تا در مورد انتخابات به طور سریع و به موقع اطلاع‌رسانی کند. ما امیدواریم با آمادگی‌هایی که از سوی حکومت و کمیسیون گرفته شده، انتخابات پارلمانی ما بدون هیچ مشکلی و به صورت پرجوش و باشکوه برگزار گردد.

تشکر از توجه شما
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *