تصویری از: میکانیزم اِعمال حاکمیت ملی در قانون اساسی (به مناسبت هفته قانون اساسی)

 

حق رأی و مشارکت در انتخابات، بهترین و مهمترین ابزار برای تطبیق حکومت دموکراتیک است. قانون اساسی این حق را به بهترین وجه آن به رسمیت شناخته و به ملت صلاحیت داده است که در تمام موارد مهم مربوط به حاکمیت سیاسی، تصمیم بگیرند.

 در مادهی چهارم قانون اساسی که یکی از مهمترین مواد قانون اساسی دربارهی دموکراسی است، چنین آمده است:

«حاکمیت ملی در افغانستان به ملت تعلق دارد که بهطور مستقیم یا توسط نمایندگان خود آن را اعمال مي‌کند. ملت افغانستان عبارت است از تمام افرادی که تابعیت افغانستان را دارا باشند.»

بر اساس حکم مادهی چهارم، حاکمیت از آن ملت است نه فرد یا گروه یا طبقهی خاصی؛ اما ملت این حاکمیت را از دو طریق مي‌تواند اعمال کند: یکی بهطور مستقیم و دیگری از طریق نمایندگان خود. یعنی تمام نهادهای اصلی دولت باید یا بهطور مستقیم یا غیر مستقیم از طرف ملت با آرای مردم مشروعیت پیدا کند.

موارد اعمال حاکمیت ملی توسط ملت‌

1ـ مطابق به حکم مادهی ۶۱ رئیسجمهور به عنوان عالیترین مقامي ‌که در رأس دولت جمهوری اسلامي ‌افغانستان قرار دارد، از طریق انتخابات مستقیم با کسب بیش از پنجاه درصد آرای رأیدهندگان، برای پنج سال انتخاب ميشود.

2ـ مطابق به حکم مادهی ۸۳ اعضای ولسیجرگه نیز توسط مردم از طریق انتخابات مستقیم انتخاب مي‌شوند.

3­ـ مطابق به احکام مواد ۱۳۸ و۱۴۰ اعضای شوراهای ولایتی، ولسوالی و قریه نیز بهطور مستقیم از طرف مردم انتخاب مي‌شوند.

4ـ مطابق به مادهی ۱۴۱، شاروال و مجالس شاروالی‌ها نیز بهطور مستقیم از طرف مردم انتخاب مي‌شوند.

5ـ اعضای لویهجرگه به عنوان عالیترین مظهر ارادهی مردم نیز درواقع نمایندگانی هستند که بهطور مستقیم از طرف مردم انتخاب شدهاند، به استثنای یک ثلث مشرانو جرگه که بهطور غیرمستقیم از مردم نمایندگی مي‌کنند؛ یعنی از طرف رئیسجمهور منصوب مي‌شوند.

6ـ مطابق به ماده‌ی 64 قانون اساسی، اعضای حکومت، یعنی وزرا و رئیس و اعضای ستره محکمه و همچنین لویسارنوال و رؤسای بانک مرکزی و امنیت ملی و سرهمیاشت کسانی هستند که از طریق نمایندگان ملت تعیین مي‌شوند. زیرا همهی مقامات یادشده از طرف رئیسجمهور با تأیید ولسیجرگه تعیین مي‌شوند و رئیسجمهور و اعضای ولسیجرگه همگی منتخب مردم هستند.

7­ـ مطابق به مادهی ۸۴ اعضای مشرانو جرگه نیز بهطور غیرمستقیم از طرف مردم انتخاب مي‌شوند. زیرا یک سوم آن از طرف رئیسجمهور و یک سوم از طرف شوراهای ولایتی و یک سوم نیز از طرف شوراهای ولسوالی‌ها برگزیده مي‌شوند.

8ـ مطابق به حکم مادهی ۱۵۷ اعضای کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی نیز از طرف رئیسجمهور با تأیید ولسیجرگه تعیین مي‌شوند.

 به این ترتیب مي‌بینیم که تمام رؤسا و اعضای هر سه قوه و چند نهاد مهم دیگر یعنی همه ارکان قدرت سیاسی کشور یا بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از طرف مردم انتخاب مي‌شوند و این نمونهی اعلای اعمال حاکمیت ملی توسط مردم و تطبیق دموکراسی است.

اما چنانکه اشاره شد کلید اعمال حاکمیت، انتخابات و رأی مردم است. در حقیقت انتخابات است که می‌تواند حاکمیت مردم را عملی گرداند. از همین رو برخی از صاحب نظران گفته‌اند که قانون انتخابات و نظام انتخاباتی، مهم‌تر از قانون اساسی است و یا قانون اساسی واقعی، قانون انتخابات است. زیرا قانون اساسی تنها ساختار قدرت و صلاحیت‌ها و روابط قوای سه‌گانه را مشخص می‌گرداند اما این قانون انتخابات است که این ساختار را در عمل به مرحله تطبیق می‌رساند و نهادهای قدرت را تأسیس می‌کند. بنا بر این، انتخابات در واقع کلید اعمال حاکمیت ملی است.

اما در میان انواع و اقسام انتخابات، انتخابات ریاست جمهوری، مهم‌ترین آن‌ها است. زیرا در نظام حقوق اساسی افغانستان رئیس جمهور، عالی‌ترین مقام سیاسی و اجرائی کشور بوده و در رأس دولت قرار دارد و مطابق به ماده 64 و سایر مواد قانون اساسی، در همه‌ی عرصه‌های اجرائی و تقنینی و قضائی دارای آنچنان صلاحیت‌های وسیعی است که علاوه بر تعیین سیاست‌ها و پالیسی‌های اصلی و عمومی کشور، زندگی یکایک شهروندان کشور از مرکز تا دورترین قریه‌ها و دهات در همه ابعاد اقتصادی، صحی، آموزشی، امنیتی‌ و اجتماعی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد و در حقیقت رهبری و مدیریت کشور از هرم تا قاعده، با تصمیم و اراده رئیس جمهور می‎‌چرخد و تمام مقامات عالی رتبه کشور اعم از سیاسی، نظامی، اداری و قضائی و رؤسای تمام ادارات از مرکز تا ولسوالی با منظوری و امضای رئیس جمهور تعیین می‌شوند.

بنا بر این هر شهروند کشور باید بداند که انتخابات ریاست جمهوری با سرنوشت سیاسی و اجتماعی و حتی زندگی شخصی و معیشت او ارتباط و پیوند تنگاتنگ دارد و از این رو باید با تمام حساسیت و جدیت، برای انتخابات ریاست جمهوری 1393 آمادگی بگیرد و چنین بیندیشد که او با رأی خود به یک شخص به عنوان رئیس جمهور، در واقع حتی والی، ولسوال، رؤسای ریاست‌ها و قضات ولسوالی و ولایت خود را تعیین کرده است.

One comment on “تصویری از: میکانیزم اِعمال حاکمیت ملی در قانون اساسی (به مناسبت هفته قانون اساسی)

  1. احمد می‌گه:

    در واقع این قانون و نظام انتخابات است که حاکمیت ملی را اعمال میکن؟
    بله انتخابات میتواند در اعمال حاکمیت ملی نسبت به قانون اساسی مهمتر باشد. حاکمیت ملی چند نوع است ؟ وقتی عملکرد دولت افغانستان را مشاهده میکنیم نه مبتنی بر قانون اساسی است و نه رای مردم در نظر گرفته میشود وقتی متن قانون اساسی را مرور میکنم نقصی در مواد بجز چند مورد ریز موردی قابل مشاهده نمی باشد.
    بنظرم اعمال حاکمیت ملی فراتر از قانون اساسی و نظام انتخاباتی به وجدان و ایمان حکام و مجریان قانون ربط دارد ، چون وقتی وجدان و ایمان در قلوب رهبران موجود باشد در فقدان مواد قانون هم وضعیت شهروندان را حس و بر اساس آن حاکمیتی را اعمال خواهند نمود که رویا های مردم یکی بعد از دیگری محقق خواهد شد . اما متاسفانه در کشور ما انتخابات و قانون اساسی و قانون عادی و اسلام و غیره اصطلاحات دیگر جر رنگی بیش نیست که چشمان ملت را با آن میبندند.
    قانون کشور خواستگاه مافیا است و انتخابات کشور برگزیده گان مافیا است .
    به امید رشد و تعالی شئون و وحدت ملی افغانستان و امنیت سراسری و ریشه کن شدن مافیا و بی بند و باری ها .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>